Groningen: venster op de wereld

Geplaatst in Trouw, 25 januari 2014

De bevingen als gevolg van gasboringen in Groningen zijn in snel tempo een nationaal issue geworden. En inmiddels is iedereen ervan overtuigd dat het niet zo kan zijn dat de Griningers  de last moeten dragen van de weldaad van de gasvelden, waar iedereen in Nederland profiteert. Met de opbrengst van het aardgas vult Nederland zijn schatkist, waarmee mooie en fijne dingen voor de mensen gedaan kunnen worden. Maar als de waarde van huizen daalt, als mensen wegtrekken omdat ze het onveilige gevoel kwijt willen en als het een onaantrekkelijke provincie wordt voor burgers en bedrijven, dan hoeven de Groningers daar niet voor op te draaien

Het gaat om betrekkeljjk elementaire rechtvaardigheid: wij de lusten en zij de lasten? Om dat recht te trekken gaan we het boren naar gas verminderen en we compenseren de provincie en haar bewoners voor de schade. In het eerste geval zien we af van aantrekkelijke opbrengsten voor de schatkist, in het tweede geval zullen we de kosten moeten dragen van compensatie. En vervolgens zal ons aardgas een paar procent duurder worden of moet er verder worden bezuinigd.

Het verhaal van Groningen is niet uniek. Het is hetzelfde verhaal als dat van de boeren in Colombia die van hun land verdreven worden om kolen te winnen die in onze centrales gestookt worden? Of van onbruikbaar geworden landbouwgrond en oppervlaktewater in Ghana door de vervuiling met zware metalen om goud te winnen voor onze sieraden? Of van de ontbossing in Kameroen om onze meubels te produceren, waardoor de lokale bevolking van zijn bron van inkomsten wordt beroofd? Er is niet zoveel verschil met Groningen als het gaat om de vraag waar de lusten worden genoten en de lasten gedragen. En ook voor de boeren in Colombia, Ghana en Kameroen zou het elementaire rechtvaardigheid zijn als we hen zouden compenseren, net als bij de Groningers.

Dat betekent geld om hen eerlijk te compenseren. En het betekent investeren in moderne en zorgvuldige winningstechnieken die de schade voor mens en milieu zoveel mogelijk beperken. Daarom is er alle reden te gaan werken met eerlijke prijzen, waarin die sociale en ecologische kosten zijn verwerkt. Nu we ‘kieperen’ de sociale en ecologische gevolgen van ons economisch handelen over de schutting van de lokale bevolking of toekomstige generaties.

De Groningers accepteren dat niet meer en dat is terecht. Maar in een wereld die een dorp wordt, is alles dichtbij. Er zijn wereldwijd duizenden ‘Groningens’, waarvan de lusten en lasten volstrekt onrechtvaardig zijn verdeeld. Groningen is even het venster op die rest van de wereld.