2015 Vluchtelingencrisis daagt uit tot burgerschap 2.0

Vluchtelingencrisis daagt uit tot burgerschap 2.0

Er is een op en neergaande golfbeweging van dan weer steun en dan weer verzet tegen de opvang van vluchtelingen in gemeenten. Boze burgers die raadzalen belegeren en nog bozere burgers die opvangcentra bedreigen. En burgers die zich met honderden melden bij Vluchtelingwerk en het Rode Kruis om als vrijwilliger mee te helpen.

Terugkerend refrein in de discussie is dat burgers wel kleinschalige opvang willen maar geen massale. De crisis in Oranje ging over een onverhoedse overval om nog eens 700 extra vluchtelingen op te vangen. Het COA wil alleen grootschalige opvang: in het klassieke management en efficiency denken van dit overheidsorgaan kan het alleen maar als je grote aantallen tegelijk opvangt. Inmiddels proberen gemeenten met een referendum onder de bevolking het draagvlak voor die opvang te verstevigen.

Overheid en COA denken nog steeds in burgers 1.0 termen: wij zorgen ervoor, laat het aan ons over. Stem voor ons want we willen graag dat U ons legitimeert en steunt, maar verder doen wij het. Terwijl burgers mee willen doen, maar dan ook  iets te zeggen willen hebben over maatvoering en inrichting, creëren overheid en COA een opvangmodel dat de behapbare maat van burgers te boven gaat. Door te hameren op de noodzakelijke professionaliteit die alleen zijzelf kan leveren, schuift COA de bijdrage van burgers als marginaal terzijde. Het creëert ook een valse tegenstelling tussen professional en burger en kiest standaard voor professionaliteit als hogere waarde dan solidariteit.

Zo lijkt het ook in de centra te gaan: weinig participatie omdat het centraal wordt georganiseerd. Ook hier lijkt de eigen inbreng van bewoners niet benut te worden. De kritiek van vluchtelingen in het grote centrum bij Nijmegen wordt deels opgeroepen door de wijze waarop de vluchteling niet zelf mee kan doen en verantwoordelijkheid kan dragen.

Deze vluchtelingencrisis vraagt om burgerschap 2.0 die burgers en vluchtelingen serieus neemt als mensen die zelf verantwoordelijkheid kunnen dragen en bij kunnen dragen aan de oplossing. Dat vergt een ander bedrijfsmodel in het denken van COA. Dan kan die bijdrage van vrijwilligers en vluchtelingen bijdragen aan het niet alleen sociaal maar ook bedrijfsmatig haalbaar maken van kleinschalige opvang.