Afghanistan 2011 I

Afghanistan: met beide benen op de grond

In samenwerking met Albert van Hal 

Nu het einde nadert van de ISAF-missie in Afghanistan en iedereen praat over de toekomst van Afghanistan na 2014, wordt duidelijk hoezeer het land kunstmatig op een niet-realistisch niveau wordt gehouden. Tijdens ons bezoek aan het land eind oktober hoorden we een internationale consultant zeggen dat we eigenlijk zouden moeten ophouden met scholen bouwen en kliniekjes inrichten omdat voor diegenen die tot nu toe gebouwd zijn het onderhoud na 2014 volstrekt onzeker is.  Ook Cordaid’s Afghaanse partnerorganisaties realiseren zich heel goed dat na 2014 niet alleen de troepen, maar ook een deel van het aandacht en dus het geld zal vertrekken. Ze weten heel goed dat de hoeveelheid hulp die het land de afgelopen jaren heeft gekregen niet realistisch is in verhouding tot andere conflictlanden. En Ashraf Ghany, oud-minister van Financien en leider van de transitie Task Force zei ons dat Afghanistan harde keuzen (‘brutal choices’) zal moeten maken wil het land met beide benen op de grond gaan staan.

En eigenlijk waren de meeste gesprekspartners het erover eens dat het tijd is dat Afghanistan met beide benen op de grond komt te staan: ‘let’s get real’ .  Het is zeer waarschijnlijk, zo voegde Ashraf Ghany eraan toe, dat we in 2013 en 2014 een recessie krijgen omdat met het vertrek van de troepen de werkgelegenheid en de omzet van Afghaanse bedrijven die afhankelijk zijn van de troepenpresentie, fors zal inzakken.  Het Wereldbank rapport van vorige week laat zien dat Afghanistan voor 90% van zijn BNP van totaal 17,1 miljard dollar (d.w.z bijna 15 miljard dollar) afhankelijk is van het buitenland.  Het is niet realistisch te verwachten dat dat na 2014 zal voortduren en het is de hoogste tijd die werkelijkheid onder ogen te zien.

Als volgende week de conferentie in Bonn wordt gehouden waarin over de transitie en de toekomst wordt gesproken, is maar een ding van belang: let’s get real. Laten we ophouden met luchtkastelen te bouwen. Kijken naar de realiteit is misschien wel het moeilijkste in de kunstmatige werkelijkheid van Afghanistan. ISAF zal nog alles uit de kast willen halen om hun succes te claimen, ook als dat betekent het voortzetten van die kunstmatige werkelijkheid. Ontwikkelingsorganisaties zullen willen aantonen hoeveel er nog ontbreekt en dat er dus nog veel ‘unfinished business’  is en er vooral veel geld naar het land moet blijven stromen.

De realiteit is dat er wel degelijk veel is bereikt. Samen met onze partner in Uruzgan zijn we er in acht jaar tijd in geslaagd de toegang van de bevolking tot gezondheidszorg te verhogen van 9% naar 70%.  De infrastructuur van wegen is enorm uitgebreid. Miljoenen kinderen, jongens en meisjes gaan naar school. Met name in de steden is de bedrijvigheid enorm toegenomen.  De coöperaties die we in het Noorden van het land steunen, boeken vooruitgang en zijn op weg naar financiële onafhankelijkheid. En dat de aandacht voor de positie van vrouwen in de transitie zo hoog op de agenda staat komt mede door de groei in omvang en kracht van vrouwenorganisaties in Afghanistan.

Er is wel degelijk iets bereikt en het gaat erom die verworvenheden goed door de transitieperiode te krijgen. ‘Get real’ betekent dat er een slim programma nodig is voor onderhoud van de in de afgelopen jaren gebouwde scholen, ziekenhuizen en wegen. Anders is het verval onvermijdelijk. Het succesvolle decentrale Nationale Solidariteitsprogramma zou een mooi vervolg kunnen krijgen in een decentraal fonds voor lokale gemeenschappen om in zelfbeheer het onderhoud van deze voorzieningen vorm te geven.

‘Get real’ betekent voor de gezondheidszorg dat gratis gezondheidszorg voor iedereen niet langer meer kan. Een combinatie van ziektekostenverzekeringen, eigen bijdragen en hogere belastingen, c.q. betere belastinginning is nodig om daarvoor een basis te scheppen. In combinatie met een slimme incentives voor gezondheidszorginstellingen via resultaatgericht financieren kan wat is opgebouwd duurzaam gemaakt worden voor de toekomst.

‘Get real’  betekent ook een realistische blik op slecht bestuur en corruptie. De frauduleuze presidentsverkiezingen van 2009 en de al even onregelmatige parlementsverkiezingen van 2010 is er dringend behoefte aan een nieuw sociaal contract tussen de Afghaanse overheid en burgers, dat het vertrouwen in de overheid moet herstellen. Daaraan moet en kan de komende jaren gebouwd worden

Afghanistan is geen hopeloos geval.  Er is de afgelopen tien jaar een enorme investering gedaan in menselijk kapitaal. Veel maatschappelijke organisaties zoals de vrouwenorganisaties, zijn sterker geworden, er is kader ontwikkeld dat de toekomst van het land kan dragen.  Die maatschappelijke organisaties willen verder maar hebben ook de zekerheid nodig dat wij hun partners zin de transitie naar een nieuwe realiteit en daarna. Cordaid heeft zijn partners in Afghanistan de verzekering gegeven dat we hun partner zijn in de transitie en daarna.

Wij roepen Nederland en de internationale gemeenschap op in Bonn diezelfde boodschap af te geven. Dat is een boodschap van blijvende betrokkenheid en van gerichte steun om de komende transitie naar een nieuwe realiteit goed door te komen. Zonder dat valt Afghanistan na 2014 alsnog in een zwart gat.